Archives 2026

Foto door Marc Knip

Hoe leid je een theaterfestival in een tijd van maatschappelijke spanning en uiteenlopende perspectieven? Hoe vind je de balans tussen artistieke vrijheid en het creëren van een veilige plek voor iedereen? 

In aanloop naar de bijeenkomst Cultuur in crisistijd op 13 mei en het tweedaagse congres GenZ and the Arts, interviewden we Karlijn Benthem, directeur van theaterfestival Jonge Harten. Ze vertelt over haar rol als artistiek pedagoog: iemand die ontwikkeling centraal stelt – van makers, publiek én organisatie. Lees hieronder de samenvatting en het gehele artikel in de link! 

Zorgvuldigheid en lef

Karlijn ligt niet wakker van het woord polarisatie, maar wel van hoe woorden worden gebruikt en geïnterpreteerd. Via methodes als Deep Democracy maakt Jonge Harten verschillen bespreekbaar in plaats van ze glad te strijken. Dat vraagt zorgvuldigheid, lef en actief luisteren. Die benadering zette ze ook in toen het festival na uitgebreid intern overleg besloot een culturele boycot tegen de staat Israël te ondertekenen, met de toevoeging dat niet iedereen er persoonlijk volledig achterstond, maar de festivalorganisatie wel.

Niet alles krijgt een podium

Artistieke vrijheid staat voortdurend in relatie tot verantwoordelijkheid. Niet alles krijgt een podium, benadrukt Karlijn, zeker niet wanneer scholieren deel uitmaken van het publiek. Het festival kiest er bewust voor jongeren niet alleen als toeschouwer te benaderen, maar als volwaardige deelnemers in een gedeelde ervaring. Publiek is geen bijzaak, maar een essentieel onderdeel van het kunstwerk. “We weten momenteel niet zo goed wat we aan moeten met kinderen van 12 tot 18. Ze leven in een wereld, vaak online, die wij totaal niet kennen, ook al hebben we soms de illusie van wel. Voorheen konden we nog wel inschatten; als we dit maken, dan levert dat de jongeren iets op. Nu hebben we hun input hard nodig voordat we überhaupt iets kunnen creëren dat aansluit bij hun belevingswereld.”

Samen met jongeren

Die visie vertaalt zich ook in concrete projecten, zoals samenwerkingen met scholen, mbo-studenten en jonge makers. Jonge Harten verschuift van programmeren vóór jongeren naar werken mét jongeren, met aandacht voor hun belevingswereld, ontwikkeling en kwetsbaarheid. Kunst kan de wereld niet oplossen, stelt Benthem, maar wel luisteren, zichtbaar maken en nabij blijven – juist daar waar jongeren het gevoel hebben niets te verliezen.

Lees hier het hele interview met Karlijn Benthem van Jonge Harten

Tijdens een werkbezoek aan Manchester en Liverpool, georganiseerd door Cultuur en Ondernemen, verdiepte directeur Dirk-Jan Visser zich in hoe cultuur daar publiek-privaat wordt gefinancierd en ingebed in andere beleidsdomeinen. Een internationale les die we binnen de Kunstraad zeker meenemen in onze plannen en ambities.

Cultuur als onderdeel van sociaal en economisch beleid

Wat opvalt, is dat cultuur in Manchester nadrukkelijk wordt gezien als onderdeel van de kenniseconomie, de internationale positionering en de sociale waarde voor haar inwoners. In Manchester wordt op basis van scherpe keuzes langdurig en strategisch geïnvesteerd in cultuur. “Cultuur wordt daar niet gezien als losse impuls, maar als onderdeel van een bredere visie op stedelijke ontwikkeling, leefbaarheid en economische ontwikkeling”. Opvallend kenmerk van het Britse systeem is dan ook de relatief grote rol van private financiering. De lokale overheid stimuleert dat organisaties hun inkomsten genereren uit donaties, corporate partnerships en sponsoring.

Vooruitblik

Verdien- en weerstandsvermogen is een onderwerp dat binnen Vitaal Gronings cultuurveld een grote rol speelt. Op 12 maart trapten we het onderwerp af met de sessie over Creative funding. Dit najaar organiseren we hierover weer een aantal activiteiten zoals de opbouw van eigen vermogen.

Terugblik bijeenkomst creative funding, sponsoring en filantropie

Bekijk ook ons hele dossier over financiering waar we voortdurend aan bouwen!

Culturele organisaties zoeken steeds vaker naar manieren om hun inkomsten te verbreden. Donateurs, sponsoring en filantropie kunnen daarbij een belangrijke rol spelen, maar worden nog niet altijd structureel benut. Tijdens de bijeenkomst over creative funding verkenden culturele organisaties samen hoe filantropie kan bijdragen aan een sterker en veerkrachtiger cultureel veld.
Op 12 maart kwamen dertig directeuren, zakelijk leiders en bestuurders uit de culturele sector samen in de Job Hall van het Groninger Museum voor een bijeenkomst over financiën. Fondsenwerver Hassina Bahar, het Groninger Museum en Voordekunst i.s.m. Helleke van den Braber deelden hun ervaringen met fondsenwerving, filantropie en crowdfunding.

Succesvol aanspraak doen op filantropen

“Filantropie is het vrijwillig inzetten van tijd en geld vanuit private partijen”, trapt Hassina Bahar af. Want in tegenstelling tot wat veel mensen denken, kent Nederland veel vermogende individuen die bereid zijn bij te dragen. Vanuit de zaal komt al snel een praktische vraag: hoe kom je er eigenlijk achter wie die vermogende mensen of bedrijven zijn, en hoe bereik je ze? Volgens Bahar ligt het antwoord vaak dichterbij dan gedacht. De grootste donateurs bevinden zich regelmatig al in het bestaande netwerk van een organisatie.
Ook klinkt de vraag hoe organisaties zonder eigen fondsenafdeling hiermee kunnen beginnen. Bahar benadrukt dat fondsenwerving vaak een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Juist directeuren, makers en andere collega’s spelen een belangrijke rol in het leggen en onderhouden van relaties. Kleine gebaren, zoals een persoonlijk gesprek of een kijkje achter de schermen, kunnen volgens haar al veel betekenen voor het opbouwen van een band met donateurs.
Bekijk hier de presentatie van Hassina: Presentatie filantropie in de Cultuursector

Van en met elkaar leren

Aansluitend legt Ademiek Gerritsma van het Groninger Museum uit hoe het museum aanvullende financiering organiseert. Zij werken met ambassadeurs, een businessclub, partners en fondsen. Daarbij erkent Ademiek dat de Groningse cultuur best lastig te doorgronden is. Anders dan in de Randstad zijn mensen bescheiden over hun bijdrage en zul je hen ook op een passende manier moeten waarderen.
Dat levert herkenning op in de zaal. Veel organisaties zoeken nog naar een passende manier om hiermee om te gaan. Volgens Kristel Casander, adviseur bij Voordekunst, is het daarom belangrijk om gebruik te maken van de kennis die al binnen het kunst- en cultuurnetwerk aanwezig is. Daarnaast adviseert ze om bij crowdfundingacties vooral gebruik te maken van bestaande platforms. Dat geeft ruimte om je op de inhoud van de actie te focussen én vergroot bovendien je bereik.

De acht geefmotoren

Helleke van den Braber, hoogleraar mecenasstudies aan de Universiteit van Utrecht, licht de relatie tussen gevers en culturele instellingen toe. De grootste gevers zijn vaak de mensen die bij elke tentoonstelling of voorstelling komen. Het kunstobject vormt daarmee de verbindende factor tussen organisatie en potentiële gever.

De zaal knikt instemmend; iedereen kent wel zo’n vaste gast. Waar sommige organisaties de geefvraag al actief stellen en vooral zoeken naar een structurele bijdrage, bijvoorbeeld in de vorm van legaten, staan anderen nog aan het begin van het opzetten van sponsorwerving. In welk stadium je je ook bevindt: de acht geefmotoren gaan je helpen. Daarbij moet je vooral die geefmotoren kiezen die aansluiten bij je organisatie-identiteit.

Bekijk hier de kennisbank van het kennispunt mecenaatstudies 

Kies je doelgroep bij crowdfunding

Tot slot delen Kristel en haar collega Maud Dik een belangrijke tip over crowdfunding: kies je doelgroep. “Het is verleidelijk om iedereen aan te spreken en zoveel mogelijk binnen te halen, maar dat werkt helaas niet goed”, legt Kristel uit. Maud daagt de aanwezigen uit zo specifiek mogelijk over hun doelgroep na te denken. Uit de zaal komen al snel voorbeelden, zoals ‘alle vijftigplussers uit mijn dorp’ of ‘mannen van middelbare leeftijd die aan persoonlijke ontwikkeling werken’. Bereik je die alleen maar met een grote campagne? “Welnee”, stelt Kristel gerust. “Soms is een bordje boven een handdroger al heel effectief!”

Presentatie Geven en Crowdfunding door Voor de Kunst

Meer weten over aanvullende financiering voor culturele organisaties?
Deze sessie maakt deel uit van het programma Vitaal Gronings Cultuurveld, waarin culturele organisaties werken aan het versterken van hun bedrijfsvoering. Ook financiën, waaronder aanvullende financieringsvormen en de opbouw van weerstands-en verdienvermogen komen daarin aan bod. De komende tijd kun je een spreekuur inplannen met Cultuur+Ondernemen. Bekijk ook de andere sessies zoals die over mens en organisatie, good governance en domein-overstijgend werken waarvoor je je kosteloos kunt inschrijven. Bekijk de agenda!